Ryczałt czy liniowy: co się bardziej opłaca?
Nie ma jednej dobrej odpowiedzi dla wszystkich. Jest za to prosty test: ile kosztów masz w stosunku do przychodu? Reszta wynika z matematyki.
Updated: maj 2026 · lump-sum income tax act ↗ · personal income tax act ↗
Czym różni się ryczałt od liniowego? Kluczowe różnice w 2026
Obydwa warianty obowiązują wyłącznie JDG (jednoosobową działalność). Różnica jest fundamentalna: ryczałt liczy podatek od przychodu, liniowy od dochodu, czyli po odjęciu kosztów.
| Cecha | Ryczałt | Liniowy |
|---|---|---|
| Podstawa podatku | Przychód | Dochód |
| Stawka podatku | 8,5%-17% (IT: 12%) | 19% flat |
| Odliczenie kosztów | ❌ Brak | ✅ Tak |
| Składka zdrowotna | Od przychodu (progi) | 4,9% dochodu |
| Kiedy korzystny | Wysokie marże, niskie koszty | Wysokie koszty |
Ryczałt ewidencjonowany
Podatek płacisz od całego przychodu, bez odejmowania żadnych kosztów. Stawka zależy od branży: IT ma 12%, handel 8,5%, wolne zawody 15% lub 17%. To brzmi drogo, ale gdy koszty są niskie, ryczałt potrafi wygrać z liniowym.
- ✅ Prosta księgowość - mniejsze koszty biura rachunkowego
- ✅ Niższa składka zdrowotna przy wysokim przychodzie
- ✅ Korzystny dla IT przy stawce 12% i niskich kosztach
- ❌ Brak możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodu
- ❌ Nie można rozliczać się wspólnie z małżonkiem
Podatek liniowy (19%)
Stała stawka 19% od dochodu, czyli przychód minus koszty. Każda złotówka wydana na podwykonawcę, sprzęt czy biuro obniża Twój podatek. Im więcej kosztów, tym liniowy wypada korzystniej.
- ✅ Pełne odliczenie kosztów uzyskania przychodu
- ✅ Przewidywalna stała stawka 19% - brak progów podatkowych
- ✅ Korzystny przy wysokich kosztach (sprzęt, podwykonawcy)
- ❌ Składka zdrowotna 4,9% dochodu - rośnie wraz z zarobkami
- ❌ Brak kwoty wolnej od podatku (30 000 PLN)
Oblicz ryczałt vs liniowy na swoich liczbach
Wpisz swój przychód, koszty i etap ZUS, a kalkulator wskaże, który wariant daje Ci więcej netto w miesiącu. Koszty wpisz te, które faktycznie ponosisz, niezależnie od formy opodatkowania.
Przelicz swoje liczby
Przy liniowym obniżają podatek. Przy ryczałcie odliczane od dochodu netto.
Wprowadź przychód i kliknij „Oblicz”
aby porównać oba warianty.
Kiedy ryczałt się opłaca, a kiedy liniowy jest lepszy?
Jest prosta reguła kciuka, która mówi kiedy ryczałt przestaje się opłacać. Gdy koszty firmowe przekraczają określony procent przychodu, liniowy wychodzi lepiej. Matematyka za tym stoi taka:
Breakeven
przychód × stawka_ryczałtu = (przychód − koszty) × 19%
→ koszty / przychód = (19% − stawka) / 19%
| Stawka | Branża | Próg kosztów* |
|---|---|---|
| 8,5% | Handel, najem | ~55% przychodu |
| 12% | IT, programiści | ~30-35% przychodu |
| 15% | Wolny zawód | ~18-22% przychodu |
| 17% | Usługi | ~9-12% przychodu |
* Orientacyjny próg kosztów jako % przychodu - powyżej niego liniowy (19%) daje niższy łączny podatek + składkę zdrowotną. Dokładny wynik zależy od etapu ZUS i wysokości przychodu - sprawdź kalkulatorem powyżej.
💡 Przykład z życia
Programista z przychodem 15 000 PLN/mies. i stawką ryczałtu 12% ma próg ok. 4 500-5 000 PLN kosztów miesięcznie. Dopóki nie zatrudnia podwykonawcy i nie wynajmuje biura, ryczałt jest prawdopodobnie lepszy. Gdy tylko koszty przekroczą ten poziom, warto ponownie przeliczyć.
Ryczałt czy liniowy dla programisty i freelancera - 3 przykłady z realnymi liczbami
Teoria teorią, ale liczby mówią same za siebie. Poniżej trzy scenariusze, które wracają najczęściej w pytaniach od freelancerów i programistów na JDG. ZUS społeczny jest identyczny przy obu formach - porównujemy tylko podatek dochodowy i składkę zdrowotną.
Marek - programista IT, 15 000 zł/mies., koszty minimalne
Marek fakturuje jeden stały kontrakt B2B - klasyczne IT remote, jeden klient, faktura co miesiąc. PKWiU 62.01, stawka ryczałtu 12%. Koszty firmowe ma symboliczne: subskrypcje narzędzi, coś na telefon - łącznie jakieś 400 zł. Laptopa kupił dwa lata temu, jest już zamortyzowany. Żadnych podwykonawców, żadnego biura.
| Pozycja | Ryczałt | Liniowy |
|---|---|---|
| Przychód | 15 000 zł | 15 000 zł |
| Podatek dochodowy | 1 800 zł (12% × 15 000) | 2 774 zł (19% × 14 600) |
| Składka zdrowotna | ~831 zł (próg 60-300k/rok) | ~715 zł (4,9% × 14 600) |
| Łącznie (podatek + zdrowie) | 2 631 zł | 3 489 zł |
Anna - freelancerka UX/design, 10 000 zł/mies., koszty ~3 500 zł
Anna projektuje produkty cyfrowe i regularnie podzleca pracę fotografom i copywriterom - ok. 2 500 zł miesięcznie. Do tego Adobe Creative Cloud, Figma, narzędzia (~500 zł) i drobny sprzęt. Razem jakieś 3 500 zł, czyli 35% przychodu. PKWiU: wolny zawód, stawka ryczałtu 15%.
| Pozycja | Ryczałt | Liniowy |
|---|---|---|
| Przychód | 10 000 zł | 10 000 zł |
| Podatek dochodowy | 1 500 zł (15% × 10 000) | 1 235 zł (19% × 6 500) |
| Składka zdrowotna | ~831 zł (próg 60-300k/rok) | ~433 zł (min. 432,54 zł; 4,9% × 6 500 = 319 < minimum) |
| Łącznie (podatek + zdrowie) | 2 331 zł | 1 668 zł |
Tomasz - agencja IT, 25 000 zł/mies., koszty ~10 000 zł (podwykonawcy)
Tomasz skaluje firmę przez podwykonawców - regularnie fakturuje ich za 8-10 tys. zł miesięcznie. Do tego sprzęt i drobne koszty biura. PKWiU 62.01, stawka ryczałtu 12%. Łączne koszty: ok. 10 000 zł, czyli 40% przychodu. Ryczałt przez jakiś czas działał dobrze, ale firma urosła.
| Pozycja | Ryczałt | Liniowy |
|---|---|---|
| Przychód | 25 000 zł | 25 000 zł |
| Podatek dochodowy | 3 000 zł (12% × 25 000) | 2 850 zł (19% × 15 000) |
| Składka zdrowotna | ~1 495 zł (próg >300k/rok) | ~735 zł (4,9% × 15 000) |
| Łącznie (podatek + zdrowie) | 4 495 zł | 3 585 zł |
FAQ
Co to jest ryczałt ewidencjonowany?
Ryczałt to uproszczona forma opodatkowania JDG, gdzie podatek liczy się od całego przychodu, bez odejmowania kosztów. Stawka zależy od branży: dla IT (PKWiU 62.01, 62.02) wynosi 12%, dla handlu 8,5%, dla wolnych zawodów 15% lub 17%. Prostota to główna zaleta, brak odliczenia kosztów to główna wada.
Czy można zmienić formę opodatkowania w trakcie roku?
Nie. Wybór formy robi się do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pojawił się pierwszy przychód w danym roku. Zmianę zgłasza się przez CEIDG lub bezpośrednio do urzędu skarbowego. Dlatego warto to dobrze przemyśleć na starcie roku.
Czy ryczałt pozwala odliczać koszty?
Nie i to jego największy minus. Podatek płacisz od całego przychodu, nawet jeśli kupiłeś sprzęt za 10 000 PLN albo zatrudniłeś podwykonawcę. Koszty oczywiście ponosisz, tylko nie zmniejszają podatku. To właśnie sprawia, że przy wysokich kosztach ryczałt przestaje się opłacać.
Ryczałt czy liniowy IT 2026 - co wybrać?
Dla typowego programisty na B2B (PKWiU 62.01, stawka 12%) ryczałt jest korzystny dopóki koszty firmowe nie przekraczają ~30-35% miesięcznego przychodu. W 2026 roku stawki i progi składki zdrowotnej nie zmieniły się względem 2025, więc ta zasada nadal obowiązuje. Masz podwykonawców albo wysokie koszty sprzętu? Policz liniowy - może okazać się lepszy nawet o kilka tysięcy złotych rocznie.
JDG ryczałt czy liniowy - który wybrać na start działalności?
Na początku działalności większość przedsiębiorców ma niskie koszty - zwykle poniżej progu 30-35%. W takim przypadku ryczałt (przy stawce 12% dla IT) jest częściej korzystniejszy i prostszy w obsłudze. Jednak jeśli planujesz od razu zatrudniać podwykonawców, kupować drogi sprzęt albo wynajmować biuro, warto policzyć oba warianty zanim złożysz wniosek do CEIDG. Decyzję podejmuje się raz - na cały rok podatkowy.
Kiedy ryczałt jest bardziej opłacalny niż liniowy?
Generalnie wtedy, gdy Twoje koszty firmowe są niskie w stosunku do przychodu. Dla stawki 12% (IT) granica wynosi ok. 30-35% kosztów w przychodzie. Poniżej tej granicy ryczałt wychodzi lepiej, powyżej zaczyna wygrywać liniowy. Sprawdź swoją konkretną sytuację kalkulatorem powyżej.
Jak ryczałt wpływa na składkę zdrowotną?
Na ryczałcie składka zdrowotna jest kwotowa i zależy od przedziału rocznego przychodu: do 60 000 PLN, 60-300 000 PLN i powyżej 300 000 PLN. W praktyce przy typowych przychodach IT (120-300k PLN/rok) składka wynosi ok. 831 PLN miesięcznie. Na liniowym to 4,9% dochodu, co przy niskich kosztach może wyjść wyżej.
Jaka stawka ryczałtu obowiązuje programistę i branżę IT?
Standardowo 12%, dla PKWiU 62.01 (tworzenie oprogramowania) i 62.02 (doradztwo w zakresie IT). Jeśli Twoja działalność zahacza o kilka kodów PKWiU, warto to skonsultować z księgowym, bo błędna stawka może kosztować więcej niż oszczędności na podatku.
Ryczałt 12% czy liniowy 19% - co się bardziej opłaca?
To zależy od jednej liczby: jaki % przychodu stanowią Twoje koszty firmowe. Przy 12% ryczałtu granica wynosi ok. 30-35% kosztów. Poniżej tej granicy ryczałt płaci mniej (podatek + składka zdrowotna łącznie). Powyżej - liniowy zaczyna wygrywać, bo odlicza koszty od podstawy opodatkowania. Przelicz swój konkretny przypadek kalkulatorem na tej stronie - wynik masz w kilkanaście sekund.
Sprawdź swoje liczby
Przelicz swoją sytuację podatkową w pełnych kalkulatorach.