JDG (Jednoosobowa Działalność Gospodarcza)
Najbardziej typowa forma jednoosobowej działalności w Polsce. Rejestrujesz ją w CEIDG, wystawiasz faktury i sam wybierasz sposób opodatkowania.
→ Kalkulator JDG
📖 35 pojęć
Słownik podatków i finansów w Polsce
Proste wyjaśnienia polskich pojęć podatkowych i finansowych: ZUS, JDG, ryczałt, składka zdrowotna, WIBOR, RRSO i inne.
Popularne kalkulatory
Od definicji do konkretnych liczb
Gdy pojęcia są już jasne, te kalkulatory pomagają przełożyć polskie podatki i finanse na decyzje.
Policz netto z JDG po ZUS i składce zdrowotnej
->Porównaj ryczałt, liniowy i skalę na jednej stronie.
Przelicz pensję UoP z brutto na netto
->Zobacz ZUS pracownika, składkę zdrowotną, PIT i netto na jednym ekranie.
Policz kredyt hipoteczny z RRSO, WIBOR-em i marżą
->Sprawdź ratę, pełny koszt i scenariusz stresowy +2%.
Wylicz stawkę B2B potrzebną do osiągnięcia docelowego netto
->Przelicz oczekiwane wynagrodzenie na wymagany przychód i stawkę godzinową.
Sprawdź korzyści podatkowe IKZE i IKE w 2026 roku
->Zobacz roczną oszczędność podatkową i kapitał na emeryturę w jednym miejscu.
Podatki i działalność (JDG)
Kontrakt B2B
Model współpracy, w którym prowadzisz własną działalność i wystawiasz faktury klientowi zamiast pracować na etacie. Często daje wyższe netto, ale oznacza też więcej formalności i mniej ochrony.
→ Kalkulator JDGZUS (Zakład Ubezpieczeń Społecznych)
Polski system ubezpieczeń społecznych. Przy JDG ZUS to zwykle składka emerytalna, rentowa, wypadkowa, dobrowolne chorobowe i czasem Fundusz Pracy. W 2026 roku pełny ZUS społeczny dla JDG to mniej więcej 1 788-1 927 PLN miesięcznie.
→ Kalkulator JDGSkładka zdrowotna
Obowiązkowa składka na ubezpieczenie zdrowotne. Od 2022 roku nie jest odliczana od podatku przy ryczałcie i podatku liniowym. Ryczałt: 498,35-1 495,04 PLN/miesiąc (progi przychodowe). Liniowy: 4,9% miesięcznego dochodu, min. 432,54 PLN. Skala: 9% miesięcznego dochodu, min. 432,54 PLN.
→ Kalkulator JDGRyczałt od przychodów ewidencjonowanych
Podatek zryczałtowany od przychodów, bez możliwości odliczenia kosztów. Dla programistów (PKWiU 62/63) to zwykle 12%, a dla doradztwa IT 15%. Najczęściej opłaca się przy niskich kosztach względem przychodu. Wystarcza uproszczona ewidencja.
→ Kalkulator JDGPodatek liniowy
Podatek dochodowy według stałej stawki 19% od dochodu (przychody minus koszty minus ZUS). Brak progów podatkowych i kwoty wolnej. Korzystny dla dużych zarobków ze znacznymi kosztami. Wymaga KPiR.
→ Kalkulator JDGSkala podatkowa (ogólne zasady)
Progresywny podatek dochodowy: 12% do 120 000 PLN rocznego dochodu, 32% powyżej. Kwota wolna od podatku: 30 000 PLN. Pozwala na odliczenie kosztów. Korzystny przy rocznym dochodzie poniżej ~85 000 PLN.
→ Kalkulator JDGUlga na start
Zwolnienie z ZUS przez 6 miesięcy dla nowych przedsiębiorców. W tym czasie nie płacisz składek społecznych. Wymagana jest tylko składka zdrowotna (min. 432,54 PLN/miesiąc). Dostępne tylko dla osób, które nie prowadziły działalności przez ostatnie 60 miesięcy.
→ Kalkulator JDGMały ZUS Plus
Obniżony ZUS dostępny przez max. 36 miesięcy, dla przedsiębiorców z rocznym przychodem poniżej 120 000 PLN. Składki proporcjonalne do dochodu. W 2026 roku minimalna preferencyjna podstawa pokazana na stronie wynosi 1 441,80 PLN, co daje ok. 420,86 PLN/miesiąc bez chorobowego.
→ Kalkulator JDGIP Box (Innovation Box)
Preferencyjne opodatkowanie 5% dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej, najczęściej z tworzenia oprogramowania. Wymaga osobnej ewidencji IP. Jest dostępne przy podatku liniowym i skali.
→ Kalkulator JDGMały ZUS
Pierwszy 24-miesięczny okres preferencyjnego ZUS po uldze na start. Podstawa składek wynosi wtedy 30% minimalnego wynagrodzenia zamiast 60% przeciętnego wynagrodzenia jak przy pełnym ZUS, więc miesięczny koszt jest wyraźnie niższy.
→ Kalkulator JDGKwota wolna od podatku
Roczna kwota zwolniona z podatku dochodowego w systemie skali podatkowej. W 2026 roku to 30 000 PLN. Odliczasz ją od rocznego dochodu przed obliczeniem podatku. Przy rozliczeniu wspólnym małżonków każda osoba ma własną kwotę wolną.
→ Kalkulator JDGCEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej)
Internetowy rejestr, w którym rejestrujesz działalność gospodarczą (JDG) i zarządzasz nią. Rejestracja jest bezpłatna i możliwa online w kilka minut na ceidg.gov.pl. Wpis CEIDG służy też jako oficjalny adres siedziby firmy.
→ Kalkulator JDGChorobowe (składka na ubezpieczenie chorobowe)
Dobrowolna składka ZUS na ubezpieczenie chorobowe dla właścicieli JDG. W 2026 roku kosztuje około 141,30 PLN/miesiąc. Uprawnia do zasiłku chorobowego (80% podstawy wymiaru) w przypadku niezdolności do pracy. Wymagana również do nabycia prawa do zasiłku macierzyńskiego.
→ Kalkulator JDGPodatek Belki (podatek od zysków kapitałowych)
Polska stawka 19% od dochodów z inwestycji, takich jak dywidendy, odsetki i zyski kapitałowe. Jest automatycznie pobierana przez brokerów i banki. Konta IKE i IKZE pomagają ten podatek ograniczyć lub odroczyć.
KPiR (Podatkowa Księga Przychodów i Rozchodów)
Uproszczona ewidencja wymagana przy JDG rozliczanym liniowo lub na skali. Wpisujesz każdy przychód i każdy koszt uzyskania przychodów. Możesz prowadzić ją samodzielnie lub zlecić księgowemu. Przy ryczałcie wymagana jest prostsza ewidencja przychodów.
→ Kalkulator JDGPIT (podatek dochodowy od osób fizycznych)
Roczne zeznanie podatkowe składane do urzędu skarbowego. Właściciele JDG składają PIT-36L (liniowy), PIT-36 (skala) lub PIT-28 (ryczałt) do 30 kwietnia następnego roku. Większość używa e-Deklaracji lub wstępnie wypełnionego e-PIT.
→ Kalkulator JDGVAT (podatek od towarów i usług)
Standardowa stawka VAT w Polsce to 23%. Właściciele JDG, których roczny przychód przekracza 200 000 PLN, muszą być podatnikami VAT. Poniżej tego progu rejestracja jest opcjonalna (ale czasem korzystna). Usługi IT fakturowane na firmy z UE mogą korzystać z 0% VAT w ramach odwrotnego obciążenia.
→ Kalkulator JDGVAT należny
VAT, który doliczasz klientowi do kwoty netto na fakturze. Przy standardowej stawce 23% faktura na 10 000 PLN netto oznacza 2 300 PLN VAT-u należnego. Pobierasz go od klienta i odprowadzasz do urzędu skarbowego. To nie jest Twój przychód.
→ Kalkulator JDGVAT naliczony
VAT zapłacony przy zakupie towarów lub usług na potrzeby firmy. Jako czynny podatnik VAT odliczasz naliczony od należnego i wpłacasz tylko różnicę. Przy zakupach mieszanych (np. samochód używany prywatnie) odliczasz tylko 50% VAT-u naliczonego.
→ Kalkulator JDGOdwrotne obciążenie (reverse charge)
Mechanizm VAT stosowany przy usługach B2B w ramach UE. Wystawiasz fakturę ze stawką 0%, a klient rozlicza VAT w swoim kraju. Częste przy polskich freelancerach IT fakturujących firmy z UE. Wymaga ważnego numeru VAT UE po obu stronach.
→ Kalkulator JDGJPK_VAT (Jednolity Plik Kontrolny)
Obowiązkowy miesięczny raport XML, który każdy czynny podatnik VAT musi wysyłać do urzędu skarbowego do 25. dnia następnego miesiąca. Zawiera szczegółowy rejestr wszystkich faktur sprzedaży i zakupu z VAT. Od 2020 roku zastąpił oddzielną deklarację VAT-7.
→ Kalkulator JDGFundusz Pracy (FP)
Obowiązkowa składka w wysokości 2,45% podstawy wymiaru, opłacana przez właścicieli JDG na pełnym ZUS i przez pracodawców za każdego pracownika. Finansuje zasiłki dla bezrobotnych, szkolenia i programy rynku pracy. W okresie Ulgi na start i preferencyjnego ZUS właściciele JDG nie płacą FP.
→ Kalkulator JDGKredyt hipoteczny
RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania)
Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania, czyli realny koszt kredytu obejmujący odsetki, prowizje i ubezpieczenia. Polskie prawo wymaga podawania RRSO. Porównując oferty, najlepiej patrzeć właśnie na ten wskaźnik.
→ Kalkulator kredytuWIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate)
Wskaźnik referencyjny używany w wielu polskich kredytach ze zmiennym oprocentowaniem. Jeśli kredyt jest oparty na WIBOR-ze, to właśnie ta część może rosnąć albo spadać w czasie, podczas gdy marża banku pozostaje stała.
→ Kalkulator kredytuMarża banku
Stała część oprocentowania doliczana przez bank do WIBOR-u. W przeciwieństwie do samego WIBOR-u zwykle nie zmienia się w trakcie kredytu, więc to jeden z najlepszych punktów odniesienia przy porównywaniu ofert.
→ Kalkulator kredytuRata annuitetyczna (równa rata)
Najpopularniejsza forma spłaty kredytu hipotecznego w Polsce: każda rata przez cały okres jest taka sama. Na początku większość raty to odsetki, z biegiem czasu rośnie część kapitałowa. Alternatywą są raty malejące, które w sumie kosztują mniej, ale na początku są wyższe.
→ Kalkulator kredytuLTV (wskaźnik LTV, loan-to-value)
Stosunek kwoty kredytu do wartości nieruchomości, wyrażony w procentach. LTV powyżej 80% wymaga zwykle dodatkowego ubezpieczenia niskiego wkładu. Banki zazwyczaj oferują lepsze oprocentowanie przy LTV poniżej 80% (wkład własny 20% lub więcej).
→ Kalkulator kredytuWkład własny
Część ceny nieruchomości finansowana z własnych środków, niepochodzących z kredytu. Polskie banki wymagają zazwyczaj co najmniej 10-20% wkładu własnego. Wyższy wkład własny zmniejsza LTV, co może oznaczać niższe oprocentowanie i mniejsze saldo zadłużenia.
→ Kalkulator kredytu